الشيخ الصدوق ( مترجم : كمره اى )
82
الخصال ( فارسى )
ب - از ميان آنها مردمان با تجربه و آبرومند را انتخاب كن كه از خانوادههاى خوب باشند و در اسلاميت سابقه داشته باشند ! زيرا آنها خوشاخلاقتر و پاكدامنتر و كم طمع ترند و سرانجام كارها را بيشتر در نظر دارند . 2 - حقوق كافى و فراوان به آنها بده تا معاش خود را اصلاح كنند و از آنچه زير دست آنها است بينياز شوند و اگر خلاف دستورات را نمودند يا در سپردهء تو خيانت ورزيدند و اختلاس كردند حجت تو بر آنها تمام باشد . 3 - ديدهبانهائى از اشخاص راستگو و با وفا بر آنها بگمار كه مراقب آنها باشند . زيرا بازرسى سرى از كارهاى آنان وادارشان مىكند كه امانت دار باشند و با رعايا خوش رفتار كنند . 4 - تحت تأثير كارگذاران خود مباش اگر يكى از آنان دست بخيانت گشود و ديدهبانان خيانت او را گزارش دادند گواهى آنها تو را بس است ، او را با شلاق كيفر كن و هر چه دزديده از او دريافت كن و او را بمقام ربوبى وادار و خيانت او را اعلام كن و او را با ننگ تهمت نشانه گذار كه در جامعه رسوا گردد و باعث عبرت و پند ديگران باشد . متمم فصل هفتم موضوع خراج و ماليات كه در آمد منطقه ولايت تو است در نظر داشته باش و وضعيت دارائى و ماليات پردازان را اصلاح كن زيرا اصلاح امر خراج و خراج دهان وسيله اصلاح ديگران است كارمندان ديگر تنها بوسيله آنها اصلاح ميشوند ، زيرا همه مردم نان خور خراج و خراجگذارانند بايد توجه به آباد كردن زمين بيشتر از دريافت خراج باشد ، زيرا خراج را از زمين آباد مىشود گرفت ، هر كس بدون آبادانى و عمارت خراج خواهد كشور را ويران و مردم را نابود كرده است و كارش پايدار نماند . اگر خراجگذاران عرض حالى دادند راجع بمواد زير به آنها تخفيف بده : سنگين بودن خراج يا آفتزدگى زراعت يا خشكى قنوات و كمى باران يا زوال ديگرى كه براى زمين زراعتى آنها رخ داده چون سيلزدگى و غرق زراعت يا تشنه ماندن آن ، اندازه تخفيف بمناسبت اصلاح كار آنها باشد ، تخفيف به آنها بر تو سنگين نباشد زيرا كه اين خود پس انداز تو محسوب شود و در موقع آباد بود زمين و خوبى محصولات به تو بازگردد و وسيله زينت